Scope 3-emissies zijn alle indirecte broeikasgasemissies in je waardeketen die niet onder scope 1 of scope 2 vallen. Denk aan de productie van ingekochte materialen, transport door externe logistiek, het gebruik van je producten bij klanten en de verwerking aan het einde van de levensduur. Voor veel organisaties vormen scope 3-emissies het grootste deel van de totale CO2-footprint, omdat ze de volledige keten beslaan. Het GHG-protocol is de internationale standaard die beschrijft hoe je deze emissies afbakent en toerekent, verdeeld over 15 categorieën. Als je werkt richting de CO₂-Prestatieladder of rapportage onder CSRD, helpt een heldere indeling volgens deze categorieën om consistent te meten, prioriteiten te stellen en reductiekansen te bepalen. Hieronder vind je een duidelijke uitleg van alle categorieën, inclusief praktische duiding per onderdeel. Wil je stap-voor-stap aan de slag? Bekijk het CO2-voetafdruk berekenen: stappenplan.
De 15 scope 3 categorieën
Het GHG-protocol verdeelt scope 3 in upstream emissies vóór jouw operatie en downstream emissies ná jouw operatie. Niet elke categorie is voor elk bedrijf relevant, maar deze lijst vormt de complete standaardset voor een Corporate Value Chain-inventarisatie.
Upstream categorieën
Ingekochte goederen en diensten
Emissies uit winning, productie en levering van alle materialen en diensten die je inkoopt. Gebruik bij voorkeur leveranciersspecifieke data, anders een spend based benadering met passende emissiefactoren. Voor productketens biedt een Life Cycle Assessment (LCA) voor ketenemissies extra diepgang.
Kapitaalgoederen
Emissies uit de productie van kapitaalintensieve middelen zoals machines, gebouwen en IT. Meestal eenmalig toerekenen in het jaar van aanschaf volgens de GHG-richtlijn, met onderbouwing van datakeuzes.
Brandstof- en energiegerelateerde activiteiten
Upstream emissies van brandstoffen en elektriciteit die je verbruikt maar die niet in scope 1 of 2 vallen, zoals winning, raffinage, transmissie en distributieverliezen van energie.
Transport en distributie bij leveranciers
Emissies van transport en opslag die plaatsvinden tussen leveranciers en jouw locaties, uitgevoerd door derden. Denk aan weg-, zee- en luchtvracht en tijdelijke warehousing.
Afval in de keten
Emissies van verwerking van afval dat ontstaat in je eigen operatie, uitgevoerd door externe partijen. Inclusief recyclen, composteren, verbranden en storten, per afvalstroom gespecificeerd.
Zakelijke reizen
Emissies van reizen door medewerkers voor het werk die door derden worden uitgevoerd, zoals vlieg-, trein- en taxiritten. Verzamel afstands- of boekingsdata en gebruik passende emissiefactoren.
Woon-werkverkeer
Emissies van het pendelen van medewerkers tussen huis en werk. Combineer modal split, afstanden en frequentie om betrouwbare schattingen te maken en reducties te sturen. Lees meer in Werkgebonden personenmobiliteit (WPM) uitgelegd.
Gehuurde activa upstream
Emissies van gehuurde middelen die jij gebruikt maar niet bezit, wanneer deze emissies niet al in scope 1 of 2 zijn opgenomen. Maak duidelijke contractuele en operationele afbakeningen.
Downstream categorieën
Transport en distributie downstream
Emissies van transport en opslag ná jouw verkoop tot aan de eindklant, uitgevoerd door externe logistiek. Relevante data zijn tonkilometers, zendingen en opslagtijden.
Verwerking van verkochte producten
Emissies die ontstaan wanneer klanten jouw verkochte producten verder verwerken tot andere producten. Vooral relevant voor producenten van halffabricaten en materialen.
Gebruik van verkochte producten
Emissies tijdens de gebruiksfase van jouw producten bij klanten, bijvoorbeeld energieverbruik of verbruiksmiddelen. Modelleer realistische gebruiksscenario’s en levensduur.
Einde levensduur van verkochte producten
Emissies uit afvalverwerking van jouw verkochte producten en verpakkingen. Maak onderscheid tussen hergebruik, recycling, verbranding met of zonder energieterugwinning en storten.
Gehuurde activa downstream
Emissies van activa die jij verhuurt aan anderen, zolang deze emissies niet in je scope 1 of 2 vallen. Denk aan verhuurde apparatuur of voertuigen in gebruik bij klanten.
Franchises
Emissies van franchiseactiviteiten die onder jouw merk opereren, maar niet jouw eigendom zijn. Verzamel operationele data bij franchisenemers en harmoniseer rekenmethodes.
Investeringen
Emissies gerelateerd aan investeringsportefeuilles, zoals participaties en leningen. Sluit aan op methodes zoals PCAF waar relevant en rapporteer proportioneel naar eigendomsbelang.
Rapportage en CSRD in het kort
Onder CSRD toon je via een dubbele materialiteitsanalyse aan of scope 3 materieel is en hoe je deze beheerst. Zie ook CSRD en ESRS: Scope 3-rapportage eisen. Veel organisaties hoeven in het eerste rapportagejaar nog niet alles volledig te kwantificeren, maar moeten wel inspanningen, datalacunes en plannen beschrijven. Gebruik het GHG-protocol als basis, leg aannames en emissiefactoren vast en prioriteer materiële categorieën. Werk je met de CO₂-Prestatieladder, dan vraagt niveau 4 en 5 om ketenanalyse en concrete reductieacties in scope 3. Door upstream en downstream emissies systematisch in kaart te brengen, voorkom je dubbelingen en versnel je datakwaliteit en reductie. Koppel scope 3-categorieën aan doelstellingen via Net-zero en SBTi-doelen voor Scope 3-reductie.
Hulp nodig bij scope 3
Wil je jouw scope 3-categorieën conform het GHG-protocol afbakenen en onderbouwen voor CSRD of de CO₂-Prestatieladder, zonder onnodige complexiteit? Dutch Carbon Consultants helpt je met CO2-footprint (Scope 1, 2 en 3) laten berekenen, LCA’s en ketenaanpak, afgestemd op jouw sector en auditvereisten.
