Scope 3-emissies beslaan vaak het grootste deel van je Corporate Carbon Footprint. Tegelijk is het verzamelen van betrouwbare data in de waardeketen complex. In deze gids vind je precies waar je start, welke data je per categorie nodig hebt, hoe je leveranciers betrekt en welke rekenmethodes je inzet. We sluiten af met een compacte tabel met databronnen per categorie en een FAQ met antwoorden op vragen als wat valt er onder scope 3, hoe meet je scope 3-emissies en is scope 3 verplicht.
Waarom scope 3-data onmisbaar is
Scope 3 omvat alle indirecte emissies in jouw waardeketen, upstream en downstream. Denk aan ingekochte goederen en diensten, transport, gebruik van verkochte producten en end-of-life. Voor veel bedrijven vertegenwoordigt scope 3 gemiddeld circa 75% van de totale uitstoot. Daarmee is het de sleutel voor een geloofwaardige reductiestrategie en compliance.
Het GHG Protocol biedt de internationale standaard met 15 scope 3-categorieën. Gebruik dit overzicht van scope 3 categorieën (GHG Protocol) om je dataverzameling per categorie te structureren. Onder CSRD rapporteren grote ondernemingen over materiële scope 3-categorieën en onder SBTi zijn scope 3-doelen vereist wanneer scope 3 meer dan 40% van de totale emissies is. Heldere dataverzameling maakt jouw rapportage auditproof én versnelt samenwerking met leveranciers en klanten. Voor kader en definities: GHG Protocol: scope 1, 2 en 3 uitgelegd.
Stappenplan voor scope 3 dataverzameling
1. Afbakening en materialiteit bepalen
Bepaal eerst je organisatorische grenzen (financial of operational control) en definieer welke scope 3-categorieën materieel zijn. Gebruik een materialiteitsbeoordeling op basis van uitgaven, verwachte emissie-intensiteit, ketenrisico’s en stakeholderverwachtingen. Leg aannames vast: welke activiteiten vallen binnen scope, welke productlijnen neem je mee en over welke rapportageperiode verzamel je data. Dit voorkomt gaten en dubbelingen in latere stappen, bijvoorbeeld bij lease-activiteiten of transport dat door derden wordt geregeld.
2. Prioriteer categorieën en leveranciers
Focus waar de impact het grootst is. Segmenteer leveranciers met een ABC-analyse (top 10-20 leveranciers, 70-80% van de spend) en kruis dit met sectorale emissie-intensiteit. Start bijvoorbeeld bij ingekochte goederen en diensten, upstream transport en zakelijke reizen als deze significant zijn. Stel per segment een realistische datadoelstelling en tijdlijn op. Zo houd je momentum en bouw je stap voor stap datakwaliteit op zonder het proces te verzwaren. Gebruik hierbij de stap-voor-stap handleiding voor scope 3-screening.
3. Kies je meetmethode per categorie
Hanteer een heldere hiërarchie voor datakwaliteit:
- Supplier-specific activity data: leverancier levert activity data of een product-/organisatiefootprint (bijv. kg CO2e per product).
- Activity-based methode: jouw activiteit x emissiefactor (bijv. tonkm x EF, kWh x EF, kg materiaal x EF).
- Uitgaven-gebaseerde methode: euro’s x sectorale emissiefactor per euro (bruikbaar als tijdelijke proxy).
Kies per categorie de hoogste haalbare trede. Beslis aan de hand van datatoegankelijkheid, materialiteit en doorlooptijd. Documenteer de keuze, bronnen (bijv. ecoinvent, Exiobase, DEFRA, EPA) en eventuele aanpassingen (locatiejaar, valuta, inflatie) zodat resultaten reproduceerbaar zijn. Gebruik voor Nederland waar mogelijk de actuele Nederlandse emissiefactoren.
4. Vraag en verzamel data slim
Maak het leveranciers eenvoudig met een uniform sjabloon: gevraagde activiteit (eenheid), periode, product- of locatiegrenzen, gebruikte emissiefactoren en contactpersoon. Voeg heldere instructies en voorbeelden toe, bied alternatieven als exacte data ontbreekt, en plan vaste terugkoppelmomenten. Intern haal je veel op uit ERP, inkoop- en factuurdata, logistieke systemen, HR (woon-werk; werkgebonden personenmobiliteit (WPM)), travel management en afvalregistraties. Borg versies en herkomst met een eenvoudige datadictionary en audittrail.
5. Vul datagaten en borg kwaliteit
Geen volledige dekking? Gebruik dan onderbouwde proxies: sector- of landgemiddelden, spend-based factoren of engineering-schattingen. Geef prioriteit aan de grootste emissiedrijvers en verbeter jaarlijks. Voer basiscontroles uit: eenheid- en periodechecks, steekproeven op leveranciersdata, plausibiliteitsvergelijkingen met benchmarks en detectie van dubbelingen tussen categorieën (bijv. transport upstream vs. downstream). Leg elk datagap en de gekozen aanpak vast, inclusief een verbeteractie voor het volgende jaar. Voorkom typische missers met de inzichten uit veelgemaakte fouten bij carbon accounting.
Databronnen per scope 3-categorie
Onderstaande tabel koppelt de 15 GHG-categorieën aan typische databronnen en een aanbevolen rekenmethode.
| Categorie | Voorbeelden van databronnen | Aanbevolen methode |
|---|---|---|
| 1. Ingekochte goederen en diensten | ERP/inkoop, specificaties, LCA’s | Supplier-specific of activity x EF |
| 2. Kapitaalgoederen | Capex-register, leveranciersdata | Activity x EF of supplier-specific |
| 3. Brandstof- en energiegerelateerd (niet in scope 1/2) | Energieverbruik, energieleverancier | Activity x well-to-tank EF |
| 4. Upstream transport en distributie | Transportboekingen, tonkm, CMR | Activity x modaliteits-EF |
| 5. Afval in bedrijfsvoering | Afvalrapporten, kg per stroom | Activity x afvalverwerkings-EF |
| 6. Zakelijke reizen | TMC-rapporten, km/vluchten | Activity x vervoers-EF |
| 7. Woon-werkverkeer | HR-enquêtes, mobiliteitsbudget | Activity x modaliteits-EF |
| 8. Upstream geleasede activa | Leasecontracten, meters/uren | Activity x EF of supplier-specific |
| 9. Downstream transport en distributie | Logistiek na verkoop, tonkm | Activity x modaliteits-EF |
| 10. Verwerking verkochte producten | Klantspecificaties, procesdata | Activity x proces-EF |
| 11. Gebruik verkochte producten | Gebruiksprofielen, kWh/cycli | Activity x EF over levensduur |
| 12. End-of-life verkochte producten | Materiaalstromen, kg | Activity x afval-EF |
| 13. Downstream geleasede activa | Leaseportfolio, meterstanden | Activity x EF of supplier-specific |
| 14. Franchises | Franchisereporting, energie | Activity x EF (locaties) |
| 15. Investeringen | Portfoliodata, financed emissions | PCAF/supplier-specific |
Wil je sneller van inzicht naar reductie? Dutch Carbon Consultants ondersteunt met CO2-footprint voor bedrijven (scope 1, 2 en 3), reductiestrategie en SBTi-begeleiding. Neem contact op voor een pragmatische aanpak die past bij jouw organisatie en rapportagevereisten.
