Garanties van Oorsprong zijn digitale certificaten die bewijzen dat 1 MWh elektriciteit of een bepaalde hoeveelheid gas duurzaam is opgewekt. Ze maken je groene claim controleerbaar, los van de fysieke stroom of het gas dat je ontvangt. In Nederland beheert VertiCer het register, binnen Europa is het systeem gestandaardiseerd via het EECS van de AIB. Begrijp je hoe GvO’s werken, dan kun je beter inkopen, afboeken en rapporteren.
Hoe werkt een GvO in Nederland en Europa?
Voor elke 1 MWh aan duurzame productie kan de geregistreerde producent een GvO ontvangen. De installatie moet zijn aangemeld en de productie wordt gemeten door een meetverantwoordelijke. Op basis van gevalideerde meetdata geeft VertiCer de GvO’s uit in het nationale register. De certificaten zijn overdraagbaar en verhandelbaar en staan los van de fysieke energiestromen. Daardoor kun je elektriciteit van je netbeheerder afnemen en tegelijkertijd GvO’s van een specifieke bron of uit een ander land aankopen.
GvO’s hebben een beperkte geldigheid. In de praktijk geldt dat ze binnen 12 maanden na productie moeten worden afgeboekt om als bewijs te tellen in bijvoorbeeld je stroometiket of duurzaamheidsrapportage en de eisen van de CO2-Prestatieladder. Afboeken gebeurt op een eindgebruikersaccount bij VertiCer of via je leverancier. Europees verloopt handel en import-export via de AIB, zodat dubbele telling wordt voorkomen en de herkomst transparant blijft. Dit maakt het mogelijk om bijvoorbeeld Noorse waterkracht of Nederlandse wind met zekerheid te claimen, zolang je de GvO’s tijdig en correct afboekt.
Wat staat er op een GvO en wat is de betekenis?
Een GvO bevat informatie over de energiebron zoals zon, wind, water of biomassa, de installatie en locatie, de productiedatum, het land van afgifte, een uniek certificaatnummer en vaak of er investeringssteun is ontvangen. De betekenis is concreet en administratief. Met de afboeking van een GvO claim je de herkomst van jouw verbruik. Het is dus een claimrecht en geen fysieke levering. Precies die claim bepaalt hoe “groen” jouw stroometiket of gasverbruik in rapportages uitziet. Het verschil tussen location- en market-based en de rol van GvO leggen we uit bij Emissiefactoren Nederland. Zie ook CO2-footprint voor bedrijven voor de rekenwijze van Scope 2 en de invloed van GvO’s.
GvO’s, CvO’s en groen gas: wat is het verschil?
Een Garantie van Oorsprong bewijst duurzame herkomst. Een Certificaat van Oorsprong is het spiegelbeeld en wordt gebruikt voor niet-duurzame of onbekende herkomst van elektriciteit. Voor gas bestaan GvO’s voor groen gas, waarmee je de herkomst uit bijvoorbeeld vergisting of vergassing van biomassa aantoont. Let op het verschil met CO2-gecompenseerd gas. Compensatie gaat over het neutraliseren van emissies via projecten en zegt niets over de herkomst van het gas. Alleen een groen gas GvO geeft je het recht om herkomst als hernieuwbaar te claimen in je communicatie en in je Scope 2 of Scope 1 rapportage, afhankelijk van toepassing.
Vraag, aanbod en prijs van GvO’s
Europees gezien is het aanbod van GvO’s vaak groter dan de vraag, maar er zijn duidelijke regionale verschillen. Landen met veel waterkracht kennen overschotten, terwijl Nederland juist lange tijd krapper was. Dat verklaart het prijsverschil tussen buitenlandse en Nederlandse GvO’s. Bedrijven met een voorkeur voor Nederlandse herkomst betalen doorgaans meer. Voor groen gas zijn certificaten relatief schaars, waardoor prijzen hoger liggen en sterker kunnen fluctueren. Er is geen centrale openbare marktplaats. Handel verloopt via bilaterale contracten, leveranciers of platforms. In je budget zie je de kosten per kWh meestal beperkt terug, maar op grote volumes tellen keuzes voor bron en land wel degelijk mee.
Praktische keuzes voor bedrijven
Bepaal eerst welke claim je wilt maken. Wil je aantoonbaar Nederlandse wind of zon, kies dan voor GvO’s met die bron en herkomst, en leg het productiejaar vast. Werk je met Science Based Targets of het GHG Protocol, zorg dan dat je market-based Scope 2 opbouwt met tijdige afboeking en een sluitende audittrail. Een eindgebruikersaccount bij VertiCer of afboeking via je leverancier geeft je inzicht en bewijs. Plan afboekingen zo dat ze aansluiten op je boekjaar en rapportage. Moet je rapporteren onder CSRD/ESRS, koppel dan het gebruik en de afboeking van GvO’s expliciet aan je scope 2-verantwoording.
Overweeg bovendien de vorm van contracteren. Een Power Purchase Agreement met een specifieke installatie geeft langjarige prijszekerheid en vaak sterkere claims, terwijl losse GvO’s flexibiliteit bieden. Buitenlandse GvO’s zijn vaak goedkoper, maar let op reputatierisico en beleidseisen die Nederlandse herkomst vragen. Denk bij groen gas aan schaarste en lange levertijden. Zet dit om in een doordachte reductiestrategie waarin de inkoop van GvO-groene stroom logisch is ingebed. Dutch Carbon Consultants kan je helpen met het beoordelen en onderbouwen van claims, het opstellen van verklaringen bij GvO’s en het inrichten van robuuste processen voor afboeken en rapportage, zoals we eerder voor Fastned hebben gedaan.
Veelgestelde vragen over Garanties van Oorsprong
Wat is een GvO voor groene stroom?
Een GvO is een digitaal certificaat dat bewijst dat 1 MWh elektriciteit duurzaam is opgewekt. Met afboeking van het certificaat maak je de herkomst van jouw verbruik claimbaar in je stroometiket en duurzaamheidsrapportages. De fysieke stroom komt via het net, de GvO regelt jouw herkomstclaim. Meer weten over de basis? Lees Wat is een carbon footprint?.
Hoe lang is een GvO geldig en wanneer boek je af?
GvO’s moeten binnen 12 maanden na de productieperiode worden afgeboekt om te tellen voor jouw claims. Boek af per maand, kwartaal of jaar, zolang het binnen de geldigheid valt en past bij je jaarrekening en rapportagekalender. Te late certificaten verliezen hun waarde voor je claim.
Kun je GvO’s en energie apart inkopen?
Ja. Fysieke levering en certificaten zijn te ontkoppelen. Je kunt bijvoorbeeld stroom bij je huidige leverancier afnemen en GvO’s inkopen van een specifieke bron of uit een ander land. Let op dat de GvO’s correct op jouw eindgebruikersaccount worden overgedragen en tijdig worden afgeboekt.
Wat is het verschil tussen Nederlandse en buitenlandse GvO’s?
Beide bewijzen herkomst volgens Europese standaarden, maar verschillen in prijs, beschikbaarheid en perceptie. Nederlandse GvO’s zijn vaak duurder vanwege krapte en voorkeur voor lokale herkomst. Buitenlandse certificaten zijn breder beschikbaar en voordeliger, maar passen niet altijd bij beleids- of reputatie-eisen.
