Actuele emissiefactoren Nederland
Actuele emissiefactoren bepalen of jouw CO2-footprint klopt. In Nederland worden deze factoren jaarlijks geactualiseerd en zijn ze de basis voor betrouwbare rapportages volgens het GHG-protocol, de CO2-Prestatieladder en CSRD. In dit artikel lees je hoe je de juiste Nederlandse emissiefactoren vindt, kiest en toepast, wat er verandert per jaar en hoe je omgaat met onderwerpen als elektriciteitsfactoren, biogene emissies en internationale activiteiten.
Zo gebruik je Nederlandse emissiefactoren correct
Emissiefactoren vertalen activiteitendata naar CO2-equivalenten. Je vermenigvuldigt jouw verbruik of aantallen (kWh, m3, liter, km, kg) met een passende factor om CO2e te berekenen. In Nederland publiceert een landelijk panel via de dataset op CO2emissiefactoren.nl de representatieve factoren voor veelgebruikte stromen: energie, vervoer, processen, afval en water. Deze sluiten aan op het GHG-protocol en worden breed geaccepteerd voor onder meer de CO2-Prestatieladder.
Kies per stroom de factor die past bij je rapportagemethode en scope. Bij elektriciteit maak je onderscheid tussen location-based (gemiddelde netmix) en market-based (contractmix o.b.v. Garanties van Oorsprong). Voor brandstoffen let je op well-to-tank en tank-to-wheel componenten om volledige well-to-wheel emissies in beeld te brengen. Voor biogene stromen rapporteer je biogene CO2 apart, en neem je eventuele fossiele componenten mee in de CO2e-opting van je totale emissie. Let bij mobiliteit ook op specifieke Nederlandse eisen zoals werkgebonden personenmobiliteit (WPM), zodat je de juiste mobiliteitsfactoren toepast.
Gebruik altijd de factoren die horen bij het verslagjaar en documenteer uitsplitsingen, bronnen en aannames. Met deze systematiek zijn je berekeningen reproduceerbaar, auditproof en vergelijkbaar tussen jaren.
Waar vind je de actuele emissiefactoren?
Voor Nederland zijn de landelijke emissiefactoren gecentraliseerd op CO2emissiefactoren.nl. De set wordt gevoed door betrokken partijen en sluit aan op bronnen als de National Inventory Report (NIR), RVO-richtlijnen en CBS-cijfers voor elektriciteit. Je vindt er factoren voor energie, mobiliteit, emissies, afval en water, inclusief toelichting en eenheid. Voor elektriciteit publiceert CBS jaarlijks methodische updates en reeksen. Gebruik deze bronnen als basis en leg in je methodedocument altijd vast welke versies en publicatiedata je hebt toegepast.
Updatecyclus en wijzigingen: wat verandert er per jaar?
Emissiefactoren bewegen mee met de werkelijkheid. De samenstelling van de Nederlandse stroommix wijzigt, brandstofketens veranderen, en er komen betere datasets beschikbaar. Dat leidt tot aanpassingen in factoren, definities en soms ook in eenheden of toepassingsbereik. Dat is wenselijk voor actualiteit, maar vraagt om strak versiebeheer in je rapportage.
Belangrijke drivers van jaarlijkse wijzigingen:
- Elektriciteitsmix: verschuivingen tussen aardgas, steenkool en hernieuwbaar beïnvloeden de location-based factor.
- Brandstofsamenstelling: bijmenging van biobrandstoffen en veranderende ketenemissies wijzigen well-to-wheel factoren.
- Afvalverwerking: hogere of lagere energieterugwinning en gewijzigde verwerkingsroutes.
- Water en afvalwater: aangepaste gemiddelden op basis van nieuwe metingen of methodiek.
- Methodiekupdates: verduidelijkingen in definities of scope-afbakening door het landelijke panel of Europese richtlijnen.
Zo houd je je rapportages consistent ondanks wijzigingen:
- Gebruik jaar-specifieke factoren: bereken elk verslagjaar met de factoren van dat jaar.
- Fixeer je baseline: wil je voortgang meten ten opzichte van een basisjaar, herbereken dan de baseline met de factoren van het basisjaar en documenteer dit.
- Leg wijzigingen vast: noteer per jaar welke factoren wijzigen en wat de impact is op je totaalscore.
- Publiceer methodedocumentatie: maak bron, versienummer, toepassingsjaar en eventuele aannames expliciet.
Onderstaande overzichtstabel helpt bij het duiden van wijzigingen zonder cijfers.
| Thema | Typische wijzigingen per jaar | Implicatie voor rapportage |
|---|---|---|
| Elektriciteit | Andere mix fossiel-hernieuwbaar, methodiekduiding CBS | Wijziging location-based scope 2, herzie market-based disclosure |
| Brandstoffen mobiliteit | Bijmengpercentages, ketenemissies, nieuwe brandstoftypen | Controleer well-to-wheel en scope 1 vs scope 3 upstream |
| Afval | Aangepaste routes en energieterugwinning | Herzie factoren per afvalstroom en verwerker |
| Water | Nieuwe gemiddelden drinkwater en afvalwater | Bijwerken scope 3 categorie 1 of 5 afhankelijk van methodiek |
| Procesemissies | Geactualiseerde emissies per medium/reagens | Controleer GHG-classificatie en eenheden |
Emissiefactoren elektriciteit: methodes en recente aanpassingen
De emissiefactor voor elektriciteit krijgt extra aandacht door de snelle energietransitie en complexe methodiek. In Nederland worden methodes onderscheiden om emissies toe te rekenen aan geproduceerde kWh. Historisch werden onder meer de integrale methode en de referentieparkmethode toegepast. De integrale methode kijkt naar de totale fossiele input en emissie per geproduceerde kWh. De referentieparkmethode simuleert een denkbeeldig park van technologieën om emissies toe te wijzen. Beide hebben voor- en nadelen qua nauwkeurigheid en reproduceerbaarheid.
In recente jaren is de methodiek verder aangescherpt om beter recht te doen aan de mix van aardgas, steenkool en hernieuwbare opwek. CBS publiceert jaarlijks duiding bij de gekozen berekeningswijze en voegt cijferreeksen toe. Een belangrijke stap was het apart in kaart brengen van de bijdrage van verschillende fossiele bronnen, zodat de ontwikkeling in de emissiefactor beter is te verklaren. Dit vergroot transparantie naar rapporterende organisaties en auditors.
Europese ontwikkelingen, zoals aangescherpte regels voor gebouwprestatie en energierapportage, hebben ook impact op de manier waarop elektriciteit in statistieken en factoren wordt behandeld. Kernpunten uit die aanpassingen zijn het consistent toepassen van internationale conventies, een onderscheid in de behandeling van hernieuwbare opwek zonder directe verbrandingsemissies en verduidelijkingen rondom biomassa. Voor footprinting onder het GHG-protocol blijft het ondersche)
Meer weten? Neem contact op.
