CO2 per kWh Nederland

Wil je weten hoeveel CO2 per kWh Nederland uitstoot? Dan is het belangrijk om eerst te bepalen over welke stroomfactor je het hebt. Voor Nederlandse elektriciteit bestaan namelijk meerdere bruikbare emissiefactoren, afhankelijk van de methode, de herkomst van de stroom en het rapportagedoel. In de praktijk gaat het meestal om het verschil tussen een gemiddelde Nederlandse stroommix en een meer specifieke factor voor ingekochte elektriciteit, groene stroom of market-based rapportage.

Voor bedrijven en organisaties is dit verschil direct relevant voor een CO2-footprint, CSRD-rapportage, GHG Protocol-berekening of een traject binnen de CO2-Prestatieladder. Daarom lees je hieronder niet alleen hoeveel CO2 uitstoot per kWh elektriciteit in Nederland gebruikelijk is, maar ook hoe je de juiste factor kiest en waar interpretatiefouten vaak ontstaan.

Hoeveel CO2 per kWh elektriciteit in Nederland?

De CO2 per kWh in Nederland is geen vast getal dat altijd voor elke situatie geldt. De uitkomst hangt af van:

• de gekozen methodiek;
• het jaar waarop de factor betrekking heeft;
• de elektriciteitsbron of stroommix;
• de vraag of je location-based of market-based rapporteert;
• de vraag of alleen directe emissies of ook ketenemissies worden meegenomen.

Zo publiceert het CBS voor de Nederlandse elektriciteitsproductie cijfers die laten zien hoeveel CO2 vrijkomt per geproduceerde kWh binnen de nationale mix. In recente publicaties ligt dat niveau duidelijk lager dan in eerdere jaren; het CBS rapporteert voor 2024 volgens de integrale methode ongeveer 0,20 kg CO2 per kWh. Tegelijk kun je in bedrijfsrapportages andere waarden tegenkomen, omdat daar vaak wordt gewerkt met actuele emissiefactoren voor Nederland voor ingekochte elektriciteit of met specifieke market-based factoren.

De korte praktische samenvatting: wie zoekt op “co2 uitstoot per kwh nederland” zoekt meestal naar een gemiddelde factor voor Nederlandse stroom, maar voor een juiste berekening moet je altijd de context van die factor meenemen.

Waarom de uitkomst per bron en methode verschilt

Een kWh elektriciteit is aan de verbruikskant steeds dezelfde hoeveelheid energie, maar de CO2-uitstoot erachter verschilt sterk per opwekkingsbron. Elektriciteit uit steenkool heeft een veel hogere emissiefactor dan elektriciteit uit wind of zon. Daardoor verandert de gemiddelde CO2 per kWh in Nederland zodra de nationale elektriciteitsmix verschuift.

Daarnaast maakt ook de methode verschil. Sommige bronnen kijken naar de feitelijke gemiddelde uitstoot van de Nederlandse productie in een bepaald jaar. Andere bronnen zijn bedoeld voor footprintberekeningen van organisaties en sluiten aan op rapportagestandaarden zoals het GHG-protocol en CO2-footprint. Dan spelen begrippen als location-based, market-based, well-to-tank en netverliezen mee.

Daarom kunnen twee ogenschijnlijk vergelijkbare cijfers allebei correct zijn, terwijl ze toch niet hetzelfde meten.

Welke factoren beïnvloeden de CO2 uitstoot per kWh in Nederland?

De elektriciteitsmix van dat jaar

De grootste invloed komt van de verhouding tussen fossiele en hernieuwbare opwek. Daalt de inzet van steenkool en neemt wind- en zonne-energie toe, dan daalt de gemiddelde CO2 per kWh Nederland meestal mee.

Het verschil tussen productie en verbruik

Sommige cijfers gaan over geproduceerde elektriciteit in Nederland. Andere factoren zijn bedoeld voor verbruikte of ingekochte elektriciteit door eindgebruikers. Dat lijkt klein, maar is methodisch een belangrijk verschil.

Directe emissies of ketenemissies

Bij directe emissies kijk je naar de uitstoot tijdens de opwekking zelf. Bij ketenemissies tel je ook emissies mee uit de winning, verwerking en het transport van energiedragers. Daardoor valt de totale factor hoger uit dan wanneer je alleen naar de centrale kijkt. Voor de Nederlandse stroommix rapporteerde CE Delft voor 2021 bijvoorbeeld ongeveer 0,300 kg CO2 per kWh bij productie en circa 0,074 kg CO2 per kWh extra uit de keten, samen ongeveer 0,374 kg CO2 per kWh.

Netverliezen

Elektriciteit gaat onderweg deels verloren in transmissie en distributie. Sommige emissiefactoren nemen deze verliezen mee, andere niet. Ook dat beïnvloedt de uitkomst per kWh. In Nederlandse emissiefactoren wordt hierbij vaak gerekend met transmissie- en distributieverliezen van ongeveer 4,06%.

Location-based en market-based: welk cijfer moet je gebruiken?

Voor organisaties is dit vaak de belangrijkste vraag. Bij een location-based benadering reken je met de gemiddelde emissiefactor van het elektriciteitsnet waarop je verbruikt. Voor Nederland betekent dat meestal een factor die de Nederlandse netmix of landelijke stroommix representeert.

Bij een market-based benadering kijk je naar de contractuele kenmerken van de ingekochte stroom. Denk aan groene stroom en Garanties van Oorsprong en leveranciersspecifieke informatie. Daardoor kan de market-based factor lager uitvallen dan de location-based factor, maar alleen als de onderbouwing voldoet aan de eisen van de gekozen rapportagestandaard.

Werk je aan een CO2-footprint voor GHG Protocol, CSRD of CO2-Prestatieladder, dan is het verstandig om vooraf vast te leggen:

• welke norm leidend is;
• welke emissiefactorbron je gebruikt;
• of je location-based, market-based of beide rapporteert;
• hoe je omgaat met groene stroom, laadpassen en stroometiketten.

CO2 per kWh Nederland 2020 versus recente jaren

Zoekopdrachten als “co2 per kwh nederland 2020” laten zien dat veel gebruikers historische vergelijkingen zoeken. Dat is logisch, want de Nederlandse stroommix is de afgelopen jaren merkbaar veranderd. In CE Delft-cijfers daalde de totale factor voor de Nederlandse mix bijvoorbeeld van ongeveer 0,427 kg CO2 per kWh in 2019 naar circa 0,374 kg CO2 per kWh in 2021. Het CBS rapporteert voor 2024 volgens de integrale methode ongeveer 0,20 kg CO2 per kWh.

Toch moet je voorzichtig zijn met één-op-één vergelijkingen. Niet elke publicatie gebruikt dezelfde afbakening. Een historische CBS-factor voor geproduceerde elektriciteit is niet automatisch vergelijkbaar met een factor uit een emissiefactorendatabase voor bedrijfsrapportages. Als je trends wilt volgen, gebruik dan bij voorkeur door de jaren heen dezelfde methodiek en dezelfde databron.

Wat betekent 1 kWh elektriciteit in CO2-uitstoot?

De vraag “Hoeveel CO2 stoot 1 kWh uit?” kun je alleen goed beantwoorden als je de stroomsoort kent. Bij fossiele stroom ligt de factor duidelijk hoger dan bij hernieuwbare elektriciteit. Voor een gemiddelde Nederlandse mix kom je uit op een tussenwaarde die meebeweegt met de nationale opwekstructuur.

Voor praktische toepassingen betekent dit:

• 1 kWh grijze stroom heeft doorgaans een hogere uitstoot dan 1 kWh aantoonbaar groene stroom;
• 1 kWh uit een jaarlijkse gemiddelde netmix is niet hetzelfde als 1 kWh uit een leverancierscontract;
• 1 kWh in een footprint moet altijd gekoppeld zijn aan een herleidbare emissiefactorbron.

Dat laatste is vooral belangrijk als je cijfers wilt laten controleren of gebruiken in externe rapportages.

Hoe zit het met kernenergie per kWh?

De vraag “Hoeveel CO2 stoot kernenergie per kWh uit?” komt vaak terug omdat kernenergie tijdens de elektriciteitsproductie zelf zeer lage directe CO2-emissies heeft. Kijk je alleen naar de opwek in de centrale, dan is de uitstoot dus laag. In een bredere ketenbenadering tellen ook emissies mee uit bouw, brandstofcyclus en infrastructuur, waardoor de factor hoger ligt dan nul, maar doorgaans nog steeds veel lager dan bij steenkool- of gasgestookte opwek. In levenscyclusanalyses wordt voor kernenergie vaak ongeveer 12 gram CO2 per kWh aangehouden.

Voor de Nederlandse praktijk is kernenergie echter maar één onderdeel van de totale elektriciteitsmix. Wie zoekt naar de gemiddelde CO2 per kWh Nederland, moet dus niet naar één bron kijken, maar naar de totale mix van onder meer gas, kolen, wind, zon, biomassa en kernenergie.

Welke bron gebruik je voor een betrouwbare emissiefactor?

Voor professionele berekeningen is het belangrijk om met erkende en actuele bronnen te werken. In Nederland wordt daarvoor vaak gekeken naar:

• CO2emissiefactoren.nl voor praktische emissiefactoren in footprintberekeningen;
• CBS voor statistieken over elektriciteitsproductie en CO2-emissies in Nederland;
• RVO-richtlijnen en sectorspecifieke handreikingen;
• het GHG Protocol voor de methodische kaders van location-based en market-based rapportage;
• NIR en andere nationale inventarisaties voor bredere emissiedata.

Welke bron het beste past, hangt af van je doel. Voor een algemene informatievraag over co2 per kwh nederland is CBS vaak relevant. Voor een bedrijfsfootprint of auditproof rapportage is meestal een combinatie van methodiek, emissiefactorbron en onderbouwing nodig.

Praktische vuistregels voor bedrijven en organisaties

• Gebruik niet zomaar een willekeurig internetgetal voor je CO2-footprint.
• Koppel iedere kWh-factor aan jaar, bron en methode.
• Vergelijk historische jaren alleen als de methodiek gelijk blijft.
• Leg vast of je met location-based of market-based stroom rekent.
• Controleer of ketenemissies, netverliezen en stroometiketten wel of niet zijn inbegrepen.
• Gebruik voor audits en rapportages altijd reproduceerbare documentatie.

Wanneer heb je hulp nodig bij het bepalen van CO2 per kWh?

Twijfel je welke emissiefactor je moet gebruiken voor jouw organisatie, rapportage of reductieplan? Dan is hulp zinvol zodra je met meerdere vestigingen, groene stroomcontracten, laadpassen, eigen opwek of externe assurance te maken hebt. Juist dan ontstaan de meeste fouten in de interpretatie van elektriciteitsfactoren.

Dutch Carbon Consultants ondersteunt organisaties bij het selecteren van de juiste emissiefactoren, het opzetten van een reproduceerbare berekening en het vertalen daarvan naar een heldere CO2-footprint en rapportage. Zo voorkom je dat je appels met peren vergelijkt of in verschillende jaren onvergelijkbare cijfers publiceert.

Wie daarbij eerst zijn brondata op orde wil brengen, kan meer lezen over energieverbruik: dataverzameling voor je footprint of direct kijken naar emissiefactoren en dataverzameling.

Meer weten? Neem contact op.